Gras op Zand

In het innovatieproject Gras op Zand onderzoekt Waterschap Drents Overijsselse Delta samen met andere partijen hoe sterk de grasmat op zanddijken is. Dan doen we met proeven op de dijk.

De onderzoeken worden op de Vechtdijken tussen Dalfsen en Zwolle uitgevoerd. Momenteel bekijken we wat de beste locatie voor het onderzoek is. Eind 2020 is deze locatie bekend. 

©Waterschap Drents Overijsselse Delta

Waarom hebben we dit project?

De gegevens van deze proef worden gebruikt voor een rekenmodel waarmee de sterkte van de zanddijk en grasmat wordt bepaald. Op dit moment worden de onderzoeken voorbereid. We kijken naar welk deel van de dijk het meest geschikt is om de proeven op te doen. Dat hangt af van bijvoorbeeld de ondergrond en grasmat van de dijk. De sterkte van het gras op de zanddijk wordt op verschillende manieren getest.

Met een stellage bootsen we golven na, die over en op de dijk klotsen. Met de golfklapproef krijgt de buitenkant van de dijk het flink te verduren. Vaste hoeveelheden water kletteren dan als golven tegen de dijk. We meten hoelang het duurt voor de grasmat kapot gaat én of en wanneer het zand uit de dijk gaat spoelen. Met een golfoverslagproef kijken we hoe de grasmat aan de landzijde van de dijk het houdt. Het water stroomt dan in golven over de dijk heen.

Wat is de impact van dit project?

Op de plek van het onderzoek wordt in de winter van 2020-2021 een deel van de dijk afgezet. Op de dijk staan proefapparatuur, auto’s, pompen, enzovoort. De proeven beschadigen de grasmat van de dijk. Na de proeven wordt dat gelijk hersteld en extra in de gaten gehouden. Met de nieuwe kennis kunnen we beter berekenen of een grasbekleding op een zandondergrond aan de wettelijke sterkte-eisen voldoet. We verwachten dat daardoor meer dijk(bekleding)en aan de normen voldoen en dus niet versterkt hoeven te worden.

Onderzoek nodig om zanddijken te innoveren

PHILIPPE SCHOONEN: We staan hier bij de Overijsselse Vecht die ook bedijkt is.
Het zijn primaire keringen, dus belangrijke waterkeringen, die zijn gemaakt van zand en dat maakt het moeilijk om aan te tonen dat ze sterk genoeg zijn.
Honderden jaren bouwen we al dijken in Nederland en we weten eigenlijk: een goeie dijk, die maak je van klei.
Hier langs de Vecht is gewoon weinig klei en hebben ze noodgedwongen de dijken van zand gemaakt grasbekleding erop laten groeien, en die grasbekleding geeft het sterkte.
Sinds 2017 hebben we een nieuwe norm.
Voor de dijken met klei is veel onderzoek gedaan en er zijn rekenmodellen beschikbaar die aangeven zo sterk is de dijk, dit kan hij hebben qua belasting.
Die modellen zijn er dus niet voor zanddijken.
Om dus te kunnen aantonen dat deze dijken veilig genoeg zijn hebben we gewoon onderzoek nodig om te laten zien: dit kan hij hebben qua golven dit kan hij hebben qua water dat eroverheen stroomt.
Daarvoor zijn proeven nodig en die willen we hier gewoon gaan uitvoeren om te kijken, op de dijk zelf: wat kan hij nou eigenlijk hebben als je er maar genoeg water tegenaan gooit?
De voorbereiding van het onderzoek start in januari en dan gaan we in de winter van 2021 ook echt de proeven doen met het water op de dijk laten botsen.
Er zijn beheerders die zeggen: Doe er maar gewoon klei overheen dan is de dijk sterk genoeg, zijn we klaar voor de toekomst.
Maar dat kost al snel 45, 55 miljoen euro om dat hier langs de Vecht te doen.
Is dat dan maatschappelijk verantwoord?
Deze dijken liggen er al 100 jaar, voldoen al 100 jaar en het ontbreken van een rekenregel kan toch niet de reden zijn dat we nu in een keer miljoenen uitgeven?
Dat is eigenlijk de aanleiding om te zeggen we gaan niet gelijk over tot die versterking, we gaan eerst kijken is het niet rekenkundig te onderbouwen dat ze wel degelijk sterk genoeg zijn?
Wat ik hier geleerd heb, en dat zou ook mijn advies zijn aan andere technische managers of projectmanagers van dijkversterking voordat je die schop in de grond zet, kijk of het echt nodig is.
Want we hebben goeie dijken, we hebben stevige dijken en we willen nog veiligere dijken.
Dat moeten we ook zeker blijven nastreven maar we moeten wel zeker weten wat daarvoor nodig is.
Dat moeten we onderbouwen en als daar nog ruimte zit moet je die ook gewoon pakken.
Want dat is voor iedereen in de omgeving gewoon het beste om nou ja, de dijkversterking, alleen dat te doen wat echt nodig is.

(Met op de achtergrond de Vechterweerdstuw en de Vecht verschijnt het logo van het HWBP.)

Wat is het (beoogde) eindresultaat?

Met dit onderzoek leren we meer over de sterkte van een grasbekleding op een zandondergrond. Deze kennis voegen we toe aan de rekenregels die er zijn om te onderzoeken of de dijk aan de wettelijke norm voldoet.

Wie is er vanuit de alliantie betrokken?

Aan dit project werkt Waterschap Drents Overijsselse Delta samen met Deltares, Infram, Radboud Universiteit Nijmegen en Universiteit Twente.  

©Waterschap Drents Overijsselse Delta

Meer weten

Wil je meer weten over dit project? Bekijk dan de projectpagina van Waterschap Drents Overijsselse Delta of de pagina op de website Veilige Vecht. Heb je vragen over dit project? Neem dan contact op met projectmanager Philippe Schoonen van Waterschap Drents Overijsselse Delta, mail: philippeschoonen@wdodelta.nl.